AZ Delta trekt ten strijde tegen voedselverspilling

Ziekenhuis en woon-zorgcentra ‘redden’ 36.000 kg voedsel door uitgekiend actieplan

AZ Delta trok recent sterk ten strijde tegen voedselverspilling. Ook de wzc’s Sint Henricus en Den Hovenier werkten mee. Met de steun van Stad Roeselare en Provincie West-Vlaanderen kon AZ Delta meer dan 30 procent of zo’n 30.500 kg voedsel uitsparen. “Dit staat voor 100 ton CO₂ equivalent dus het is niet alleen financieel maar ook voor het milieu interessant”, zegt CEO Johan Hellings. Beter portioneren en populaire gerechten frequenter serveren blijken alvast erg efficiënte maatregelen.

FoodWin

Voedseloverschotten en dus voedselverspilling blijven een hardnekkig probleem. In grootkeukens belandt tot een derde van het bereide eten in de vuilnisbak. Maar dat het echt wel haalbaar is om daar verandering in te brengen bewijst het project van twee woon-zorgcentra en een ziekenhuis in Roeselare samen met FoodWIN. Het gaat meer bepaald om het Algemeen Ziekenhuis Delta – met campussen in Roeselare, deelgemeente Rumbeke, Menen en Torhout – en de woon-zorgcentra Sint-Henricus en De Hovenier. Dit met ondersteuning van Stad Roeselare en Provincie West-Vlaanderen. FoodWin is een Belgische organisatie met een team van experten in het voorkomen van voedselverspilling.

30 procent minder verspilling

Doelstelling van alle betrokken partijen was om minstens 30 procent minder verspilling te behalen. En die ambitie werd ook gehaald. Er werd 36 075 kilogram voedsel gered en dit resulteerde in een besparing van ruim 76.000 euro. Het gros daarvan werd gerealiseerd door AZ Delta, enigszins logisch ook gezien het met voorsprong de grootste partner is in het project. “In ons ziekenhuis werd 30.500 kilogram voeding ‘gered’, wat overeenkomt met bijna 65.000 euro en maar liefst 100 ton CO₂ equivalent”, zegt een erg tevreden CEO Johan Hellings. 

Johan Hellings: “In ons ziekenhuis werd 30 500 kilogram voeding ‘gered’, wat overeenkomt met bijna 65.000 euro en maar liefst 100 ton CO₂ equivalent”

“Het hele traject onder begeleiding van Foodwin werd al opgestart op 4 oktober 2022 met een startoverleg met alle betrokken partijen. Op 22 november van datzelfde jaar werd een infosessie over ‘hoe te meten’ georganiseerd”, vertelt directeur van FoodWIN David Leyssens. “Vervolgens werd een nulmeting uitgevoerd voor wat betreft verspilling van voedsel. In februari 2023 werd de strategie vastgelegd, wat dan leidde tot het opmaken en vervolgens uitrollen van een actieplan vanaf maart 2023. Tussentijds werd door FoodWIN een opvolgmoment met de betrokken partijen georganiseerd. In de periode van 8 tot en met 19 januari van dit jaar werd dan opnieuw gemeten.

David Leyssens: "Eerst was er een startoverleg en daarna een infosessie. Vervolgens werd een nulmeting uitgevoerd voor wat betreft verspilling van voedsel. Dan werd de strategie vastgelegd"

Hoge verspillingscijfers

De gemiddelde cijfers over de nulmeting wat betreft de verspilling van voedsel in de woon-zorgcentra en de ziekenhuizen zijn alvast indrukwekkend. In de woon-zorgcentra is er per bewoner gemiddeld 250 gram verspilling per dag, 15.000 kilogram voedselverspilling per jaar, 31 procent verlies ten opzichte van de productie en 30.000 euro verlies per jaar.

Voor de ziekenhuizen – voor wat betreft de warme maaltijden – is er per patiënt gemiddeld 253 gram voedselverspilling per dag, 75.000 kilogram voedselverspilling per jaar, 29 procent verlies ten opzichte van de productie en maar liefst 120.000 euro verlies per jaar. Deze cijfers tonen dus aan dat het besparingspotentieel bijzonder groot is.

Binnen de teams die meewerken aan het project werd ook grondig in gesprek gegaan over waarom het zo belangrijk is om die voedselverspilling ernstig te gaan reduceren. Daarbij kwamen verschillende motivaties en invalshoeken naar voor. ‘Verspilling zegt iets over hoe we het aanbod kunnen aanpassen. We kunnen gaan naar een efficiëntere organisatie’, klonk het bij een van de medewerkers. ‘We koken niet om het weg te gooien’ of ‘zij die het moeten weggooien aan de afwas, hebben het soms vaak zelf financieel moeilijk’. ‘Voedselverspilling is een thema dat voor veel mensen belangrijk is. We voelen een brede gedragenheid bij de organisatie. Dat motiveert’, klonk het ook nog.

Resultaten AZ Delta

Binnen dit project rapporteerde AZ Delta het meest in detail over de voedselverspilling en de resultaten. Zo blijkt dat zetmeel en soep in de grootste hoeveelheden worden verspild. Als we naar de efficiëntie van de componenten kijken, dan blijkt dat van zowel eiwit, zetmeel als groenten toch nog steeds een derde van de eigen productie verloren gaat. We bekijken de verschillende componenten nu even in detail:

Bordresten

Van al het verspilde eten bij de warme maaltijd is 92 procent te wijten aan de bordresten. Dat is wel logisch in een ziekenhuis met voorportionering. De bordresten zijn wel met een vijfde gedaald ten opzichte van de nulmeting, maar we bespreken verderop de eindresultaten. In totaal gaat er 58.500 kilogram aan bordresten in de vuilnisbak, wat neerkomt op 186 gram per patiënt per dag.

Welke component blijft het meest liggen

Zetmeel en soep blijven het meest liggen op de borden. Per jaar gaat dit over 14.500 kg zetmeel en 13.000 kg soep en per persoon per dag betreft dit 46 gram zetmeel en 42 gram soep (gemiddeld genomen).

Globale cijfers

Voor AZ Delta kan gesteld worden dat de voedselverspilling gedaald is met 33 procent. Daarbij moet wel vermeld worden dat dit cijfer in grote mate ook kon behaald worden doordat er door een betere inschatting van de noden minder voedsel geproduceerd werd. Zo werd er bij de nulmeting nog 328.508 kilogram geproduceerd terwijl dat bij de impactmeting maar 229.723 kilogram meer was. Als we dan kijken naar het volume verspilling per jaar dan was dat bij de nulmeting nog 93.760 kg en bij de impactmeting 63.227. Zo werd dus grosso modo 30.500 kg voedsel gered. En zo komen we dus aan een cijfer van een vermindering van de verspilling met 33 procent.

Wat betreft de woon-zorgcentra realiseert Sint-Henricus een vermindering van de voedselverspilling van maar liefst 39 procent. Het volume verspilling gaat daar van 14.500 kg per jaar bij de nulmeting naar 8.900 kg per jaar bij de impactmeting. “Voor wzc De Hovenier is er echter een sterk afwijkend resultaat met namelijk een stijging van de verspilling met 60 procent. Dit geeft wat onterecht een vertekend beeld van de inspanningen. Dit woon-zorgcentrum verspilde al heel weinig en zo viel er dus minder winst te behalen. En daarnaast is er een fout gemaakt in hun metingen. Tijdens de eerste meting hebben ze enkel het middagmaal gemeten, tijdens de tweede meting het middagmaal én het avondmaal”, legt directeur David Leyssens van FoodWIN uit. “Maar de gezamenlijke impact van het project in Roeselare is toch echt wel positief. Er werd 36.075 kg eten gered, 76.700 euro bespaard en 118 ton CO₂ vermeden.”

Welke acties zorgden voor dit resultaat?

Kijken we dan even naar de acties die zorgden voor dit positieve resultaat, dan blijkt dat het optimaliseren van het menu met meer populaire gerechten alvast een belangrijke stap is. Ook het bijhouden van statistische gegevens over verspilling van bepaalde producten is belangrijk om goede inschattingen te kunnen maken. Verder werd er meer gebruik gemaakt van technieken zoals autopasteurisatie en er werd de manier van inpakken van de bereide voeding gewijzigd, waardoor de houdbaarheid sterk kan worden verlengd. Voornamelijk voor soepen en sauzen is dit interessant. Er werd ook winst geboekt door de portiegroottes goed onder de loep te nemen. Tot slot werd met gebruik van een IT-tool geregeld dat maaltijden voor patiënten die voor een operatie nuchter moeten blijven, automatisch geschrapt worden.