Slimme weegschalen gaan voedselverspilling tegen in Gentse restaurants
Innovatief project met potentieel voor grootkeukens en cateraars
Voedselverspilling is een steeds urgenter probleem binnen de horeca en grootkeukens. In Gent wordt een innovatieve oplossing getest: slimme weegschalen die restauranthouders inzicht geven in de hoeveelheid en het type voedsel dat ze verspillen. Dit project, een samenwerking tussen Arteveldehogeschool en Stad Gent en ondersteund door VLAIO, biedt niet alleen concrete data, maar ook begeleiding om verspilling structureel te verminderen. De resultaten uit deze pilootstudie tonen een veelbelovend potentieel voor de bredere foodservicesector, waaronder grootkeukens en cateringbedrijven.
Slimme weegschalen: hoe werkt het?
De ‘food waste monitor’ is een combinatie van een slimme weegschaal en een camera. Restauranthouders plaatsen hun afvalcontainer op de weegschaal en het systeem registreert automatisch welk voedsel wordt weggegooid en in welke hoeveelheden. Deze oorspronkelijk Zwitserse uitvinding wordt nu in Gent getest als onderdeel van een onderzoeksproject. “Het is een heel eenvoudig systeem dat geen extra werk vraagt van het keukenteam”, legt Claire Maréchal, onderzoekster bij Arteveldehogeschool, uit. “Het proces blijft zoals het is: afval gaat in de container, maar dankzij de slimme technologie krijgen restauranthouders inzicht in wat er precies verloren gaat.”
De verzamelde gegevens worden in een dashboard weergegeven, waardoor trends en patronen zichtbaar worden. Welke producten worden het meest weggegooid? Op welke dagen zien we de meeste verspilling? “De technologie leert bovendien bij: een algoritme analyseert de data en geeft steeds betere inzichten. Hierdoor kunnen de restauranthouders niet alleen verspilling meten, maar ook structurele verbeteringen doorvoeren in hun inkoop en portiecontrole, wat hen helpt om kosten te besparen en duurzamer te werken”, stipt Maréchal aan.
De monitor registreert zowel wat er te veel wordt gemaakt in de keuken en daar in de vuilnisbak belandt, als bordresten van de consument. Een restaurant ziet dus twee ‘bronnen’ van afval: de keuken en de zaal. Beide bronnen geven bruikbare data, maar leiden tot een ander soort acties. “De meerwaarde van het systeem is ook dat het dashboard zeer gedetailleerd is. Je kan niet alleen ‘groenten’ zien maar ook precies welke groente”, aldus Maréchal.
Sensibilisering en concrete acties
De impact van de slimme weegschalen gaat verder dan enkel cijfers. De aanwezigheid van een food waste monitor werkt sensibiliserend. Het keukenpersoneel wordt zich bewuster van hun werkwijze, terwijl ook klanten worden aangezet om bewuster met voeding om te gaan. Zo werden in de deelnemende restaurants vooral brood, pasta en rijst verspild. Dankzij de inzichten uit de monitor werden vervolgens kleinere porties bereid of flexibel bijgestuurd tijdens de lunchservice.
Jolien D’Hondt, medewerker voedselverspilling bij Dienst Milieu en Klimaat van Stad Gent, benadrukt het belang van coaching binnen het project: “We begeleiden de deelnemende restaurants om de verzamelde data te interpreteren en gepaste acties te ondernemen. Dit gebeurt in samenwerking met FoodWIN, een expertorganisatie op het gebied van voedselverspilling.”
Van horeca naar grootkeukens en catering
Hoewel het project zich nu richt op de Gentse horeca, reiken de ambities verder. “We onderzoeken hoe dit systeem kan worden toegepast in sectoren zoals zorginstellingen en onderwijs”, zegt Maréchal. “In grootkeukens en catering is voedselverspilling een belangrijke kostenfactor. Met de juiste data kunnen keukens hun inkoop en productie optimaliseren.” De eerste test in een zorginstelling loopt al en Arteveldehogeschool bekijkt bredere toepassingen.
Grootkeukens en cateraars werken met gestandaardiseerde porties en grootschalige bereidingen, waardoor een nauwkeurige analyse van voedselverlies hen kan helpen verspilling te verminderen. Door slimmer in te kopen en porties beter af te stemmen, kunnen bedrijven kosten besparen en bijdragen aan een duurzamer voedingssysteem.
Claire Maréchal: “De meerwaarde van het systeem is ook dat het dashboard zeer gedetailleerd is. Je kan niet alleen ‘groenten’ zien maar ook precies welke groente”
Gratis testperiode
Stad Gent stelt vier slimme weegschalen gratis ter beschikking aan Gentse horecazaken. De testperiode duurt zes maanden en omvat niet alleen het gebruik van de weegschaal, maar ook begeleiding in het interpreteren van de data en het nemen van gerichte maatregelen. “We geven restaurants de kans om zonder investering te ontdekken welke impact zo’n monitor kan hebben”, zegt D’Hondt. “We zien nu al veel enthousiasme en hebben zelfs een wachtlijst voor deelname.” De testperiode loopt tot 2026, waarna de resultaten geëvalueerd worden en gekeken wordt naar bredere implementatie.
Toekomstperspectieven
Het project van Arteveldehogeschool en Stad Gent toont aan hoe technologie kan bijdragen aan een duurzamere foodservicesector. Door voedselverspilling te meten en inzichtelijk te maken, kunnen restaurants en grootkeukens concrete stappen zetten om efficiënter en bewuster met voeding om te gaan. Voor cateraars en grootkeukens biedt deze technologie een kans om verspilling systematisch te verminderen, kosten te drukken en duurzamer te werken. Met de eerste test in de zorgsector al lopende, lijkt de slimme weegschaal een veelbelovende tool te zijn voor de volledige voedingssector.
Interesse om deel te nemen of wil je meer weten? Meer informatie en aanvraagformulieren zijn te vinden op stad.gent/foodwastemonitor
